به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقه ای تهران، "حمید منصوری" مدیر محیطزیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقهای استان تهران با اشاره به اهمیت روزافزون موضوع «آلایندههای نوظهور» در مدیریت کیفیت منابع آب اظهار کرد: برخی آلایندهها برخلاف آلودگیهای قابل مشاهده، ممکن است بدون ایجاد تغییر محسوس در رنگ، بو یا مزه آب، در محیط باقی بمانند و به همین دلیل شناسایی و پایش علمی آنها اهمیت ویژهای دارد.
وی افزود: PFAS یا مواد پرفلوئوروآلکیل و پلیفلوئوروآلکیل، خانواده بزرگی از ترکیبات شیمیایی هستند که به دلیل ویژگیهایی مانند مقاومت در برابر آب، چربی و حرارت در برخی کاربردهای صنعتی و مصرفی مورد استفاده قرار گرفتهاند. برخی از این ترکیبات به دلیل پایداری بالا، بهسختی در محیط تجزیه میشوند و به همین دلیل در ادبیات عمومی با عنوان «مواد شیمیایی ماندگار» یا Forever Chemicals نیز شناخته میشوند.
وی با بیان اینکه PFOA و PFOS تنها دو عضو شناختهشده از خانواده بزرگ PFAS هستند، تصریح کرد: نباید PFAS را صرفاً به این دو ترکیب محدود کرد؛ چراکه این خانواده شامل تعداد بسیار زیادی ترکیب شیمیایی با ویژگیها و رفتارهای متفاوت در محیطزیست است.
آب شفاف، لزوماً آب عاری از آلاینده نیست
مدیر محیطزیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقهای استان تهران ادامه داد: یکی از نکات مهم در آگاهیبخشی عمومی این است که بسیاری از آلایندههای نوظهور با چشم قابل مشاهده نیستند. بنابراین شفاف بودن آب به تنهایی نمیتواند تضمینکننده نبود همه آلایندههای شیمیایی باشد و پایش تخصصی و آزمایشگاهی، بخش جداییناپذیر حفاظت از کیفیت منابع آب است.
منصوری تصریح کرد: PFAS میتواند از مسیرهای مختلفی از جمله برخی فعالیتهای صنعتی، فاضلاب، پسماند و بعضی کاربردهای مرتبط با مواد اطفای حریق وارد محیطزیست شود و بسته به نوع ترکیب و شرایط محیطی، در آب، خاک، رسوبات و آبخوانها جابهجا شود.
چرا آبخوانها اهمیت دارند؟
وی با اشاره به اهمیت ویژه آبهای زیرزمینی گفت: در مدیریت منابع آب، توجه به آبخوانها بسیار مهم است؛ زیرا در صورت ورود آلایندههای ماندگار به محیط زیرزمینی، کنترل و پاکسازی آنها میتواند پیچیده و پرهزینه باشد.
مدیر محیطزیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقهای استان تهران تأکید کرد: بهترین راهبرد در مواجهه با آلایندههای ماندگار، پیشگیری از ورود آنها به منابع آب و شناسایی زودهنگام است، نه انتظار برای وقوع آلودگی و سپس تلاش برای پاکسازی آن.
وی با اشاره به یک تصور نادرست درباره PFAS گفت: PFAS نام یک ماده شیمیایی واحد نیست، بلکه عنوان یک خانواده بزرگ از ترکیبات است. از این رو، وقتی درباره پایش PFAS صحبت میکنیم باید مشخص باشد که چه ترکیباتی، با چه روش آزمایشگاهی و در چه سطحی مورد بررسی قرار گرفتهاند.
منصوری افزود: همچنین جوشاندن معمولی آب را نمیتوان روش قابل اتکایی برای حذف PFAS دانست و در صورت شناسایی این ترکیبات، انتخاب فناوری تصفیه باید بر اساس نوع ماده، غلظت، ویژگیهای آب و مطالعات فنی انجام شود.
حرکت به سوی پایش نسل جدید کیفیت آب
مدیر محیطزیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقهای استان تهران خاطرنشان کرد: رویکرد نوین مدیریت کیفیت آب، صرفاً به بررسی چند پارامتر کلاسیک محدود نمیشود و لازم است در کنار پایشهای متعارف، موضوع آلایندههای نوظهور نیز با رویکرد ریسکمحور، هدفمند و پیشگیرانه مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در این رویکرد، ابتدا منابع بالقوه آلاینده شناسایی، سپس مسیرهای احتمالی انتقال، رودخانهها، آبخوانها و نقاط حساس بررسی و بر اساس میزان ریسک، برنامه نمونهبرداری و آزمایش طراحی میشود.
وی تأکید کرد: هدف از پایش آلایندههای نوظهور، ایجاد نگرانی در جامعه نیست؛ بلکه هدف، افزایش شناخت، آمادگی و توان پیشگیری و حفاظت از منابع آب است.
از «پایش» تا «پیشبینی»
منصوری در پایان گفت: آینده مدیریت کیفیت منابع آب به سمت استفاده همزمان از آزمایشگاههای تخصصی، دادههای پایش، GIS، تحلیل ریسک و سامانههای هشدار زودهنگام حرکت میکند تا پیش از آنکه یک آلاینده به بحران تبدیل شود، امکان شناسایی و کنترل آن فراهم شود.
مدیر محیطزیست و کیفیت منابع آب شرکت آب منطقهای استان تهران خاطرنشان کرد: در مدیریت منابع آب، هرچه زودتر یک آلاینده را بشناسیم، گزینههای بیشتری برای کنترل آن در اختیار داریم. حفاظت از آب، فقط اندازهگیری کیفیت آب نیست؛ حفاظت از مسیر آب از مبدأ تا منبع تأمین است.
